Giả sử bạn đang ở Đà Nẵng.
Nhà nằm ngay cạnh Bến xe Trung tâm Đà Nẵng.
Bạn có việc cần ra Huế.
Việc đơn giản nhất là mua vé xe khách và ngồi một mạch từ Đà Nẵng ra Huế.
Không đổi xe.
Không trung chuyển.
Không phải kéo hành lý chạy lòng vòng.
Lên xe ở Đà Nẵng, xuống xe ở Huế.
Đó chính là một chuyến đi “direct”.
Ngược lại.
Nếu muốn đi biển Cửa Đại mà nhà bạn nằm khá xa trung tâm, rất có thể hành trình sẽ như thế này:
- Gọi Grab ra Ngã Ba Huế
- Đón xe buýt đi Hội An
- Từ Hội An thuê xe máy ra Cửa Đại
Vẫn đến đích.
Nhưng phải đổi phương tiện nhiều lần.
Đó chính là “transshipment”.
Trong vận tải quốc tế cũng vậy.
Có lô hàng đi thẳng từ cảng đi đến cảng đích.
Có lô hàng phải đổi tàu tại Singapore, Hong Kong, Busan hoặc Kaohsiung rồi mới tiếp tục hành trình.
Đó chính là sự khác nhau giữa Direct Service và Transshipment.
Direct Service là gì?
Direct Service (dịch vụ vận chuyển trực tiếp) là hình thức hàng hóa được vận chuyển từ cảng đi đến cảng đến trên cùng một phương tiện vận tải mà không phải chuyển sang phương tiện khác giữa đường.
Trong vận tải biển, điều này thường có nghĩa:
Container được xếp lên một con tàu.
Sau đó nằm nguyên trên con tàu đó cho đến khi tới cảng đích.
Tàu có thể ghé nhiều cảng dọc đường.
Nhưng container của bạn không bị dỡ xuống rồi chuyển sang tàu khác.
Đây được gọi là Direct Service.
Transshipment là gì?
Transshipment (chuyển tải) là quá trình dỡ hàng từ một phương tiện vận tải và chuyển sang một phương tiện khác tại điểm trung gian trước khi tiếp tục hành trình.
Trong vận tải container, đây là hình thức cực kỳ phổ biến.
Ví dụ:
Container xuất phát từ Việt Nam.
Tàu đưa hàng tới Singapore.
Tại Singapore, container được dỡ xuống.
Sau đó được xếp lên một tàu khác đi châu Âu hoặc Mỹ.
Đó chính là Transshipment.
Nói đơn giản:
Direct = đi thẳng.
Transshipment = đổi xe giữa đường.
Vì sao Transshipment lại phổ biến đến vậy?
Người mới thường nghĩ:
“Đi thẳng chắc chắn tốt hơn.”
Nghe có vẻ hợp lý.
Nhưng thực tế ngành vận tải biển toàn cầu lại vận hành theo hướng ngược lại.
Lý do rất đơn giản:
Không thể có tàu chạy thẳng từ mọi cảng trên thế giới đến mọi cảng khác.
Nếu làm vậy, chi phí sẽ khổng lồ.
Các hãng tàu hiện đại vận hành theo mô hình Hub & Spoke.
Tức là:
- Tàu nhỏ gom hàng từ các cảng địa phương
- Đưa về cảng trung chuyển lớn
- Tàu mẹ vận chuyển xuyên đại dương
- Sau đó tiếp tục chia hàng tới các khu vực khác
Giống như ngành hàng không:
Bạn đi từ Đà Nẵng tới New York thường sẽ phải nối chuyến ở Seoul, Tokyo hoặc Taipei.
Rất hiếm khi có chuyến bay thẳng.
Direct Service có ưu điểm gì?
Thời gian vận chuyển nhanh hơn
Không mất thời gian chờ chuyển tải.
Không phải nằm bãi chờ tàu kế tiếp.
Transit Time thường ngắn hơn.
Ít rủi ro hơn
Container không phải bốc dỡ nhiều lần.
Giảm nguy cơ:
- thất lạc
- hư hỏng
- nhầm lẫn
- chậm trễ
Dễ dự đoán ETA hơn
Lịch trình đơn giản hơn.
Ít phụ thuộc vào các chuyến tàu kết nối.
Nhược điểm của Direct Service
Giá cước thường cao hơn
Các tuyến đi thẳng thường có nhu cầu lớn.
Do đó giá cước đôi khi cao hơn đáng kể.
Không phải cảng nào cũng có tuyến Direct
Đây là nhược điểm lớn nhất.
Nhiều cảng nhỏ hoàn toàn không có dịch vụ đi thẳng.
Muốn hay không vẫn phải chuyển tải.
Ưu điểm của Transshipment
Tiết kiệm chi phí
Các hãng tàu tận dụng được sức chứa cực lớn của Mother Vessel.
Nhờ vậy giá thành vận chuyển giảm xuống.
Kết nối toàn cầu
Cho phép hàng hóa đi tới gần như mọi cảng trên thế giới.
Ngay cả những cảng nhỏ cũng có thể tham gia mạng lưới thương mại quốc tế.
Nhiều lựa chọn lịch tàu
Các tuyến chuyển tải thường có tần suất rất cao.
Doanh nghiệp dễ lựa chọn hãng tàu và lịch trình phù hợp.
Nhược điểm của Transshipment
Transit Time dài hơn
Container phải chờ tàu nối chuyến.
Đôi khi chờ vài ngày.
Có khi cả tuần.
Rủi ro chậm trễ cao hơn
Chỉ cần chuyến tàu đầu tiên đến trễ.
Toàn bộ kế hoạch chuyển tải phía sau có thể bị ảnh hưởng.
Hiệu ứng domino bắt đầu xuất hiện.
Nguy cơ Roll-over
Đây là nỗi ám ảnh quen thuộc của dân logistics.
Nếu cảng trung chuyển quá tải hoặc tàu nối chuyến hết chỗ, container có thể bị giữ lại để chờ chuyến sau.
ETA lập tức thay đổi.
Một ví dụ thực tế
Giả sử một doanh nghiệp tại Việt Nam xuất khẩu:
5 container nội thất đi New York.
Hành trình có thể như sau:
- Cát Lái → Singapore
- Singapore → New York
Tại Singapore:
Container được dỡ khỏi tàu thứ nhất.
Sau đó xếp lên tàu thứ hai.
Đây là một lô hàng Transshipment.
Ngược lại.
Nếu có tuyến:
- Cái Mép → Los Angeles
và container nằm nguyên trên cùng một tàu cho đến khi tới Mỹ.
Đó là Direct Service.
Người mới hay nhầm
Direct Service nghĩa là tàu không ghé cảng nào
Sai.
Tàu vẫn có thể ghé nhiều cảng.
Điều quan trọng là container của bạn không bị đổi sang tàu khác.
Transshipment là có vấn đề
Không đúng.
Phần lớn container trên thế giới đều từng chuyển tải ít nhất một lần.
Đây là hoạt động hoàn toàn bình thường.
Hàng chuyển tải luôn chậm
Không hẳn.
Có nhiều tuyến chuyển tải được tổ chức rất hiệu quả.
Đôi khi thời gian chỉ chênh lệch 1–3 ngày so với tuyến đi thẳng.
Khi nào nên chọn Direct Service?
Nên ưu tiên Direct nếu:
- Hàng giá trị cao
- Hàng dễ hư hỏng
- Hàng cần giao gấp
- Hợp đồng yêu cầu lịch giao hàng nghiêm ngặt
- L/C hạn chế hoặc không cho phép chuyển tải
Khi nào nên chọn Transshipment?
Nên cân nhắc Transshipment nếu:
- Muốn tối ưu chi phí
- Hàng không quá gấp
- Không có tuyến đi thẳng
- Điểm đến là các cảng nhỏ
- Muốn có nhiều lựa chọn hãng tàu hơn
Kết luận
Nếu Direct Service giống như việc lên xe khách Đà Nẵng rồi ngủ một giấc tới Huế thì Transshipment giống như hành trình phải đổi xe giữa đường.
Đi thẳng thường:
- nhanh hơn
- đơn giản hơn
- ít rủi ro hơn
Nhưng thường đắt hơn.
Trong khi đó, Transshipment:
- linh hoạt hơn
- phủ được nhiều tuyến hơn
- tiết kiệm chi phí hơn
Đổi lại phải chấp nhận thêm thời gian chờ đợi và nguy cơ phát sinh chậm trễ.
Vì vậy trong thực tế xuất nhập khẩu, câu hỏi không phải là:
“Direct hay Transshipment tốt hơn?”
Mà là:
“Lô hàng của mình phù hợp với phương án nào hơn?”
