Hãy tưởng tượng công ty bạn tổ chức một “đại tiệc trà sữa”.
500 ly.
Đủ các loại:
- Trân châu đường đen
- Matcha
- Ô long
- Kem cheese
Nếu bạn là chủ chuỗi trà sữa, bạn sẽ làm gì?
Thuê một chiếc xe container 40 feet chở đúng 500 ly trà sữa tới công ty?
Nghe có vẻ hơi… kỳ cục.
Giải pháp hợp lý hơn là:
Các chi nhánh nhỏ gom đơn.
Sau đó tập kết về một điểm trung tâm.
Rồi từ điểm trung tâm đó mới giao hàng hàng loạt.
Ngành vận tải container quốc tế cũng hoạt động theo cách tương tự.
Không phải cảng nào trên thế giới cũng đủ lớn để đón những siêu tàu container khổng lồ.
Vì vậy mới xuất hiện hai nhân vật rất quan trọng:
- Mother Vessel (tàu mẹ)
- Feeder Vessel (tàu gom hàng, tàu trung chuyển)
Mother Vessel là gì?
Mother Vessel (tàu mẹ) là những tàu container cỡ lớn hoặc siêu lớn chuyên chạy trên các tuyến hàng hải quốc tế chính.
Đây là những “quái vật đại dương” thực sự.
Một số tàu hiện đại có sức chứa:
- 18.000 TEU
- 20.000 TEU
- 24.000 TEU
thậm chí lớn hơn.
Những con tàu này thường khai thác các tuyến:
- Châu Á – Châu Âu
- Châu Á – Bắc Mỹ
- Châu Á – Trung Đông
Do kích thước quá lớn nên Mother Vessel chỉ có thể cập các cảng nước sâu lớn.
Ví dụ:
- Cái Mép
- Singapore
- Rotterdam
- Hamburg
- Shanghai
- Busan
Feeder Vessel là gì?
Feeder Vessel là những tàu container nhỏ hơn.
Chức năng chính của chúng là:
Gom hàng từ các cảng nhỏ và đưa về cảng trung chuyển.
Hoặc:
Nhận hàng từ tàu mẹ rồi phân phối đến các cảng địa phương.
Có thể hiểu đơn giản:
Mother Vessel giống xe khách liên tỉnh.
Feeder Vessel giống xe trung chuyển.
Một chiếc xe trung chuyển chở khách từ Hội An ra bến xe Đà Nẵng.
Sau đó hành khách mới lên xe giường nằm đi Hà Nội.
Container cũng trải qua hành trình tương tự.
Vì sao cần cả tàu mẹ lẫn tàu gom hàng?
Câu trả lời rất đơn giản:
Tiết kiệm chi phí
Nếu một tàu 20.000 TEU phải ghé hàng chục cảng nhỏ để lấy vài chục container mỗi nơi thì chi phí vận hành sẽ cực kỳ cao.
Thay vào đó:
- Feeder gom hàng
- Mother nhận hàng số lượng lớn
Hiệu quả hơn rất nhiều.
Hạn chế về độ sâu luồng tàu
Nhiều cảng địa phương không đủ điều kiện cho tàu siêu lớn cập bến.
Ví dụ:
Một số cảng nội địa hoặc cảng khu vực có độ sâu hạn chế.
Mother Vessel đơn giản là… không thể vào được.
Tối ưu mạng lưới vận tải toàn cầu
Mô hình Hub & Spoke (Trung tâm – Vệ tinh) hiện nay được sử dụng rộng rãi trong logistics.
Tương tự ngành hàng không:
- Sân bay lớn là Hub
- Sân bay nhỏ là vệ tinh
Vận tải container cũng hoạt động theo logic tương tự.
Quy trình hoạt động thực tế
Giả sử:
Bạn xuất khẩu container từ Đà Nẵng đi Hamburg (Đức).
Nhiều người mới sẽ tưởng tượng:
Đà Nẵng
↓
Singapore
↓
Hamburg
Thực tế thường không đơn giản như vậy.
Container có thể đi:
Đà Nẵng
↓
Cái Mép
↓
Singapore
↓
Hamburg
Bước 1: Feeder nhận hàng
Container được đóng hàng.
Niêm chì (Seal).
Làm hải quan.
Lấy Bill of Lading.
Sau đó được xếp lên Feeder Vessel.
Bước 2: Chạy về Hub Port
Feeder đưa container về cảng trung chuyển.
Tại Việt Nam hiện nay, các Hub lớn thường là:
- Cái Mép
- Hải Phòng (đối với một số tuyến)
Trong khu vực Đông Nam Á:
- Singapore
- Port Klang (Malaysia)
- Tanjung Pelepas (Malaysia)
là các trung tâm trung chuyển cực kỳ quan trọng.
Bước 3: Chuyển sang Mother Vessel
Tại cảng trung chuyển:
Container được dỡ xuống.
Sau đó xếp lên tàu mẹ.
Quá trình này gọi là:
Transshipment (chuyển tải).
Bước 4: Tàu mẹ vượt đại dương
Sau khi nhận đủ hàng từ nhiều quốc gia khác nhau.
Mother Vessel bắt đầu hành trình đường dài.
Ví dụ:
Singapore
↓
Suez Canal
↓
Rotterdam
↓
Hamburg
Transshipment là gì?
Đây là thuật ngữ bạn sẽ gặp rất nhiều khi làm xuất nhập khẩu.
Transshipment nghĩa là:
Hàng hóa phải đổi tàu tại một cảng trung gian trước khi tới đích.
Ví dụ:
Đà Nẵng
↓
Cái Mép
↓
Singapore
↓
Hamburg
Cảng Singapore chính là cảng chuyển tải.
Vì sao hàng chuyển tải thường lâu hơn?
Đây là câu hỏi rất nhiều khách hàng hỏi Forwarder.
Nguyên nhân nằm ở thời gian chờ tàu.
Container có thể:
- Chờ 1 ngày
- Chờ 3 ngày
- Chờ 1 tuần
để đợi chuyến Mother Vessel tiếp theo.
Vì vậy:
Direct Service (đi thẳng)
thường nhanh hơn
Transshipment Service (chuyển tải).
Người mới hay nhầm
Đã có Bill of Lading là hàng đang đi quốc tế
Không hẳn.
Container có thể vẫn đang nằm tại cảng trung chuyển trong nước.
Tàu chạy khỏi cảng là đang đi tới đích
Chưa chắc.
Nó có thể chỉ đang đi tới cảng trung chuyển.
Chuyển tải là có vấn đề
Sai.
Đây là hoạt động hoàn toàn bình thường trong vận tải container quốc tế.
Phần lớn container trên thế giới đều trải qua ít nhất một lần chuyển tải.
Một ví dụ thực tế
Bạn xuất khẩu 2 container nội thất từ Đà Nẵng đi Đức.
Forwarder gửi thông tin:
- POL: Da Nang
- POD: Hamburg
- ETA Hamburg: 25 ngày
Bạn yên tâm nghĩ rằng container đang chạy thẳng sang châu Âu.
Thực tế hành trình có thể là:
Đà Nẵng
↓
Cái Mép
↓
Singapore
↓
Rotterdam
↓
Hamburg
Container đã đổi tàu nhiều lần trước khi tới nơi.
Nhưng người gửi hàng hầu như không cần quan tâm.
Forwarder và hãng tàu sẽ xử lý toàn bộ quá trình này.
Kết luận
Nếu Mother Vessel là những “siêu tàu đường dài” kết nối các châu lục thì Feeder Vessel chính là những “xe trung chuyển” gom hàng từ các cảng địa phương.
Hai loại tàu này không cạnh tranh với nhau.
Chúng bổ sung cho nhau để tạo thành mạng lưới vận tải container toàn cầu.
Vì vậy lần tới khi theo dõi container của mình, đừng ngạc nhiên nếu hàng xuất khẩu từ Đà Nẵng đi Singapore nhưng lại xuất hiện ở Cái Mép.
Rất có thể container của bạn chưa lên tàu mẹ.
Nó chỉ đang trên hành trình tìm đường tới cuộc hẹn với một “gã khổng lồ” giữa đại dương mà thôi.
