Bạn đã từng đi Chùa Hương chưa?
Bạn không thể lái xe thẳng tới cửa chùa.
Thông thường hành trình sẽ là:
- Đi ô tô hoặc xe khách tới bãi đỗ xe.
- Mua vé và lên thuyền trên Suối Yến.
- Cập bến.
- Tiếp tục đi bộ hoặc đi cáp treo lên Động Hương Tích.
Muốn tới nơi, bạn buộc phải đổi phương tiện nhiều lần.
Đi Bà Nà Hills cũng tương tự.
Từ trung tâm Đà Nẵng bạn chạy xe tới chân núi.
Sau đó đổi sang cáp treo.
Tới ga trung chuyển lại tiếp tục đổi tuyến khác.
Không ai cho rằng mình đi lạc.
Đó đơn giản là cách hệ thống vận hành.
Trong xuất nhập khẩu cũng vậy.
Nhiều doanh nghiệp lần đầu xuất hàng sang Mỹ thường khá bất ngờ khi kiểm tra lịch trình container:
- Hàng xuất từ Cát Lái.
- Chạy sang Singapore.
- Sau đó sang Busan.
- Rồi mới vượt Thái Bình Dương đi Mỹ.
Nhìn trên bản đồ thấy lòng vòng hơn 1.000 km.
Nhưng thực tế đó lại là tuyến vận chuyển hoàn toàn bình thường.
Transshipment là gì?
Transshipment (Chuyển tải) là việc container được dỡ khỏi một phương tiện vận chuyển và chuyển sang phương tiện khác tại một điểm trung gian trước khi tiếp tục hành trình đến đích cuối cùng.
Ví dụ:
Container xuất từ Việt Nam đi New York.
Lộ trình thực tế có thể là:
Cát Lái → Singapore → Los Angeles → New York
Tại Singapore, container được chuyển từ tàu feeder sang tàu mẹ có kích thước lớn hơn.
Container vẫn được niêm phong nguyên trạng.
Hàng hóa không bị mở ra hay nhập khẩu vào Singapore.
Chỉ đơn giản là đổi “chuyến xe” giữa đường.
Vì sao hàng đi Mỹ thường phải trung chuyển?
Nhiều người nghĩ:
“Đi thẳng chắc phải nhanh hơn chứ?”
Đúng.
Nhưng logistics không chỉ tính tốc độ.
Nó còn phải tính:
- Chi phí
- Công suất tàu
- Mạng lưới tuyến vận tải
- Khả năng khai thác cảng
- Hiệu quả kinh doanh
Vì vậy các hãng tàu xây dựng mô hình Hub & Spoke (Trục và Nan hoa).
Tương tự như:
- Xe buýt khu dân cư đưa khách ra bến xe trung tâm.
- Sau đó xe đường dài chở khách đi liên tỉnh.
Container cũng hoạt động theo cách tương tự.
Lý do thứ nhất: Tàu mẹ không thể ghé mọi cảng
Các tàu container hiện đại ngày nay có thể chở:
- 15.000 TEU
- 18.000 TEU
- 24.000 TEU hoặc hơn
Những “gã khổng lồ” này chỉ có thể cập các cảng nước sâu lớn.
Ví dụ:
- Singapore
- Busan
- Shanghai
- Ningbo
- Kaohsiung
- Rotterdam
- Los Angeles
- Long Beach
Trong khi rất nhiều cảng nhỏ hoặc cảng khu vực không đủ điều kiện tiếp nhận.
Do đó hàng hóa phải được gom bằng tàu feeder trước khi chuyển lên tàu mẹ.
Lý do thứ hai: Tiết kiệm chi phí vận chuyển
Giả sử:
Một tàu mẹ có thể chở 20.000 container.
Nếu tàu phải ghé 30 cảng khác nhau để lấy từng ít hàng:
- Tốn nhiên liệu.
- Tốn phí cảng.
- Tốn thời gian.
Hiệu quả khai thác giảm rất mạnh.
Ngược lại:
- Feeder gom hàng từ nhiều cảng nhỏ.
- Đưa về một Hub lớn.
- Tàu mẹ nhận hàng một lần rồi chạy thẳng xuyên Thái Bình Dương.
Chi phí vận chuyển trên mỗi container giảm đáng kể.
Đó là lý do phần lớn hàng hóa toàn cầu hiện nay được vận hành theo mô hình trung chuyển.
Lý do thứ ba: Tối ưu lịch trình tàu
Một hãng tàu lớn có thể vận hành hàng trăm tàu cùng lúc.
Nếu mọi tàu đều chạy lung tung theo từng khách hàng riêng lẻ thì gần như không thể quản lý.
Thay vào đó họ xây dựng:
- Tuyến Á – Âu
- Tuyến Á – Mỹ
- Tuyến Á – Trung Đông
- Tuyến nội Á
Các tàu feeder sẽ kết nối với các tuyến chính này.
Nhờ vậy lịch trình ổn định hơn và dễ dự báo ETA hơn.
Lý do thứ tư: Kết nối các cảng không có tuyến đi thẳng
Đây là trường hợp rất phổ biến.
Ví dụ:
Một doanh nghiệp tại Đà Nẵng xuất hàng tới một cảng nhỏ ở bờ Đông nước Mỹ.
Không có hãng tàu nào chạy trực tiếp tuyến đó.
Do đó container sẽ phải:
Đà Nẵng → Cái Mép → Singapore → Los Angeles → New York
Nghe có vẻ dài.
Nhưng đó lại là cách duy nhất để hàng đến nơi.
Hàng trung chuyển có phải làm thủ tục nhập khẩu tại nước thứ ba không?
Thông thường là không.
Container vẫn nằm trong diện hàng quá cảnh hoặc chuyển tải quốc tế.
Ví dụ:
Container Việt Nam đi Mỹ qua Busan.
Tại Busan:
- Không mở container.
- Không bán hàng tại Hàn Quốc.
- Không làm thủ tục nhập khẩu Hàn Quốc.
Container chỉ nằm chờ tàu kế tiếp.
Sau đó tiếp tục hành trình.
Những điểm trung chuyển phổ biến của hàng Việt Nam đi Mỹ
Tùy hãng tàu và tuyến dịch vụ, container có thể trung chuyển qua:
Singapore
Trung tâm trung chuyển lớn nhất Đông Nam Á.
Busan (Hàn Quốc)
Một trong những cảng container lớn nhất thế giới.
Kaohsiung (Đài Loan)
Hub quan trọng của khu vực Đông Á.
Hong Kong
Từng là cảng trung chuyển lớn nhất châu Á.
Shanghai hoặc Ningbo (Trung Quốc)
Các đầu mối kết nối xuyên Thái Bình Dương.
Trung chuyển có làm tăng rủi ro không?
Có.
Nhưng không nghiêm trọng như nhiều người nghĩ.
Một số rủi ro thường gặp:
Chậm tàu nối chuyến
Nếu feeder tới muộn:
Container có thể bị lỡ chuyến tàu mẹ.
Cảng trung chuyển quá tải
Những giai đoạn cao điểm hoặc khủng hoảng chuỗi cung ứng có thể khiến container nằm chờ lâu hơn dự kiến.
Sai sót chứng từ
Thông tin trên vận đơn hoặc manifest không khớp có thể khiến container bị giữ lại để kiểm tra.
Tuy nhiên với container nguyên (FCL), được niêm phong đúng quy cách và khai báo đầy đủ, rủi ro này tương đối thấp.
Có nên chọn tuyến đi thẳng thay vì trung chuyển?
Không có câu trả lời tuyệt đối.
Chọn Direct Service khi:
- Hàng giá trị cao.
- Hàng cần giao gấp.
- Hàng dễ hư hỏng.
- L/C quy định không cho phép chuyển tải.
Chọn Transshipment khi:
- Muốn tối ưu chi phí.
- Không có tuyến đi thẳng.
- Hàng thông thường.
- Thời gian không quá gấp.
Trong thực tế, phần lớn container xuất khẩu từ Việt Nam sang Mỹ vẫn đi theo hình thức trung chuyển.
Người mới hay nhầm
Hàng qua Singapore nghĩa là bán cho Singapore
Sai.
Singapore chỉ là điểm trung chuyển.
Hàng trung chuyển luôn chậm hơn rất nhiều
Không hẳn.
Nhiều tuyến trung chuyển chỉ kéo dài thêm vài ngày.
Hàng qua nước thứ ba là phải nộp thuế tại nước đó
Không đúng.
Hàng chuyển tải quốc tế thông thường không phát sinh thuế nhập khẩu tại điểm trung chuyển.
Đi Mỹ bắt buộc phải đi thẳng
Ngược lại.
Trong rất nhiều trường hợp, đi thẳng mới là ngoại lệ.
Kết luận
Nếu tàu mẹ là những chuyến xe khách đường dài xuyên quốc gia thì các tàu feeder chính là những chiếc xe trung chuyển đưa hành khách từ các địa phương về bến xe trung tâm.
Container của bạn đi qua Singapore, Busan hay Kaohsiung không có nghĩa là bị gửi nhầm nơi.
Nó chỉ đang thực hiện đúng hành trình mà mạng lưới logistics toàn cầu đã thiết kế.
Và đôi khi, muốn đi nhanh và tiết kiệm nhất, không phải lúc nào cũng là đi thẳng.
