Bước vào một quán phở buổi sáng.
Kéo ghế.
Ngồi xuống.
Hít hà mùi nước dùng đang bốc khói nghi ngút.
Đây chính là khoảnh khắc mà mọi kế hoạch giảm cân thường bắt đầu lung lay.
Bạn gọi lớn:
“Chị ơi, cho em một tô tái, nạm, gầu, nhiều hành nhé!”
Chị chủ quán gật đầu.
Một lát sau, cô bé phục vụ mang tô phở nóng hổi đến tận bàn.
Bạn cầm đũa.
Ăn ngon lành.
Mọi thứ diễn ra quá tự nhiên đến mức chẳng ai để ý rằng có tới ba người tham gia vào hành trình của tô phở:
- Chị chủ quán nấu và giao phở
- Cô bé phục vụ mang phở đến bàn
- Bạn là người nhận và thưởng thức tô phở
Nghe quen không?
Trong ngành xuất nhập khẩu cũng có ba nhân vật xuất hiện trên hầu hết các chứng từ vận chuyển:
- Shipper
- Consignee
- Notify Party
Người mới thường nhìn thấy ba cái tên này rồi… hoa mắt.
Đặc biệt là khi chúng đôi lúc trùng nhau, đôi lúc lại hoàn toàn khác nhau.
Shipper là ai?
Nếu ví dụ trên là một lô hàng thì chị chủ quán phở chính là Shipper.
Shipper là bên gửi hàng.
Trong phần lớn các giao dịch quốc tế, Shipper thường là:
- Nhà sản xuất
- Nhà xuất khẩu
- Nhà cung cấp hàng hóa
Họ là người đứng ra giao hàng cho đơn vị vận chuyển.
Ví dụ:
Một công ty tại Bình Dương xuất khẩu đồ gỗ sang Mỹ.
Công ty đó thường sẽ được ghi là Shipper trên vận đơn.
Nhiệm vụ của Shipper thường bao gồm:
- Chuẩn bị hàng hóa
- Đóng gói
- Cung cấp chứng từ
- Sắp xếp giao hàng theo điều kiện đã thỏa thuận
Nói ngắn gọn:
Shipper là người giao hàng cho hệ thống vận tải.
Consignee là ai?
Nếu Shipper là người giao tô phở thì Consignee chính là người ngồi ăn phở.
Consignee là bên nhận hàng.
Đây là đối tượng mà Carrier hoặc Forwarder có trách nhiệm giao hàng tới.
Trong rất nhiều trường hợp:
- Consignee chính là người mua hàng
Nhưng đây là chỗ nhiều người mới bắt đầu nhầm lẫn.
Consignee không phải lúc nào cũng là Buyer.
Hai khái niệm này có liên quan nhưng không hoàn toàn giống nhau.
Ví dụ:
Một công ty tại Mỹ mua hàng từ Việt Nam.
Tuy nhiên họ thuê một công ty logistics hoặc một kho trung gian nhận hàng giúp.
Lúc này:
- Buyer là công ty Mỹ
- Consignee có thể là kho trung gian được chỉ định
Do đó:
Buyer thuộc hợp đồng mua bán.
Trong khi:
Consignee thuộc hợp đồng vận chuyển.
Đó là hai góc nhìn khác nhau.
Notify Party là ai?
Đây là nhân vật thường gây bối rối nhất.
Quay lại quán phở.
Cô bé phục vụ không nấu phở.
Cũng không ăn phở.
Nhưng lại là người chạy tới chạy lui để thông báo và kết nối mọi thứ.
Đó là hình ảnh khá gần với Notify Party.
Notify Party là bên được thông báo khi hàng hóa đến nơi hoặc khi có thay đổi quan trọng liên quan đến lô hàng.
Họ không nhất thiết sở hữu hàng hóa.
Họ cũng không nhất thiết là người nhận cuối cùng.
Vai trò chính của họ là:
- Nhận thông tin
- Phối hợp xử lý
- Chuẩn bị thủ tục cần thiết
Notify Party có thể là:
- Đại lý hải quan
- Công ty giao nhận vận tải
- Văn phòng đại diện của người mua
- Đại lý logistics tại nước nhập khẩu
Ví dụ:
Một container đang trên đường đến cảng Los Angeles.
Khi tàu sắp cập cảng, hãng tàu sẽ gửi thông báo cho Notify Party để đơn vị này chuẩn bị các thủ tục nhận hàng.
Người mới thường nhầm điều gì?
Đây là phần quan trọng nhất.
Nhiều người mới học xuất nhập khẩu vô tình ghép tất cả các khái niệm vào cùng một nhóm.
Họ nghĩ:
- Seller = Shipper
- Buyer = Consignee
Điều này thường đúng.
Nhưng không phải lúc nào cũng đúng.
Đó là khác biệt rất quan trọng.
Seller và Shipper
Seller là người bán trong hợp đồng mua bán.
Shipper là người gửi hàng trong hợp đồng vận chuyển.
Nhiều trường hợp hai vai trò này là một.
Nhưng không bắt buộc.
Ví dụ:
Một nhà máy bán hàng cho khách nước ngoài.
Nhà máy là Seller.
Tuy nhiên theo điều kiện giao hàng đã thỏa thuận, một đơn vị logistics khác đứng ra tổ chức việc giao hàng.
Lúc này Seller và Shipper có thể không hoàn toàn trùng nhau.
Buyer và Consignee
Tương tự.
Buyer là người mua.
Consignee là người mà hàng hóa sẽ được giao tới.
Thông thường họ là một.
Nhưng trong một số giao dịch:
- Consignee có thể là kho trung chuyển
- Đại lý nhận hàng
- Công ty logistics
- Thậm chí là ngân hàng trong một số hình thức thanh toán đặc biệt
Ví dụ thực tế
Giả sử:
Công ty Nội Thất An Phát tại Việt Nam xuất khẩu 5 container bàn ghế sang Canada.
Thông tin có thể như sau:
Shipper
Công ty Nội Thất An Phát
Người gửi hàng.
Consignee
Maple Furniture Ltd.
Người mua tại Canada.
Notify Party
ABC Customs Broker
Đại lý khai báo hải quan tại Canada.
Khi tàu gần đến cảng, hãng tàu sẽ gửi thông báo cho đơn vị này để họ chuẩn bị thủ tục nhận hàng.
Vì sao các khái niệm này quan trọng?
Trên thực tế, một lỗi nhỏ trên vận đơn đôi khi có thể gây ra rất nhiều phiền phức.
Ví dụ:
- Sai tên Consignee
- Sai địa chỉ Notify Party
- Sai thông tin Shipper
Những lỗi tưởng như đơn giản này có thể khiến:
- Hàng bị chậm giao
- Phải chỉnh sửa chứng từ
- Tốn thêm chi phí phát sinh
Vì vậy trong ngành logistics, việc khai báo chính xác các bên tham gia là cực kỳ quan trọng.
Kết luận
Nếu ví hành trình của một lô hàng giống như một tô phở vừa được bưng ra bàn thì:
- Shipper là người giao tô phở
- Consignee là người nhận tô phở
- Notify Party là người được thông báo để mọi việc diễn ra đúng lúc
Nghe có vẻ đơn giản.
Nhưng đằng sau ba thuật ngữ ngắn gọn đó là cả một hệ thống vận chuyển quốc tế vận hành mỗi ngày với hàng triệu lô hàng trên khắp thế giới.
Và nếu bạn mới bước chân vào ngành xuất nhập khẩu, đây có lẽ là ba cái tên đầu tiên cần ghi nhớ thật kỹ.
